Peygamber Efendimiz (s.a.v) bir hadis-i şeriflerinde şöyle buyurur: "Kadın dört şeyi için nikâhlanır: Malı, soyu, güzelliği ve dini. Sen dindar olanı seç ki, elin bereket bulsun." (Buhari, Nikâh 15).

İslam'da eş seçiminin en temel kriteri güzel ahlak ve dindarlıktır. Evlilik sadece bu dünyayı değil, ahireti de ilgilendiren bir yol arkadaşlığıdır. Elbette fiziksel uyum, kültürel denklik (küfüv) ve maddi koşullar da önemlidir, ancak ahlaki zemin sağlam olmadığında diğer özellikler evliliği ayakta tutmaya yetmez. Kişinin güvenilirliği, öfke kontrolü, merhameti ve ibadet hassasiyeti evlilik öncesi görüşmelerde mutlaka değerlendirilmelidir.

İslamiyet evlilik öncesi birbirini tanımayı teşvik eder. Görmeden, tanımadan kapalı kapılar ardında yapılan bir evlilik sünnete uygun değildir. Ancak bu görüşmenin mahremiyet sınırlarına (halvet olmamak şartıyla) riayet edilerek yapılması gerekir.

Günümüzdeki sınırsız, fiziki temasa dayalı, yıllarca süren ve kimsenin haberi olmayan flört anlayışı İslam'ın mahremiyet kurallarıyla bağdaşmaz. Ailelerin veya güvenilir üçüncü şahısların gözetiminde, ancak gençlerin kendi fikirlerini rahatça ifade edebilecekleri ortamlarda (örneğin bir kafenin kalabalık bir köşesinde, aile büyüklerinin bir yan masada oturduğu bir düzenekte) fikir alışverişi yapılması, karakter analizi için yeterli sürenin ayrılması en sağlıklı yöntemdir.

Mehir, erkeğin evlenirken eşine (kadına) verdiği veya vermeyi taahhüt ettiği mal, mülk, altın veya paradır. Mehir, kadının İslam hukuku tarafından güvence altına alınmış en doğal hakkıdır ve babası dahil kimse bu hakka müdahale edemez. Doğrudan kadının kendi şahsi malı olur.

Mehir miktarını kadın kendisi belirler. Ancak İslamiyet bu konuda erkeği zora sokacak, evliliği zorlaştıracak fahiş mehir isteklerinden kaçınılmasını, orta yolun bulunmasını tavsiye eder. Mehir peşin verilebileceği gibi (Mehir-i Muaccel), anlaşılan ileri bir tarihte veya boşanma/ölüm durumunda da (Mehir-i Müeccel) verilebilir.

İslam fıkhında bir nikahın geçerli olabilmesi için; icap ve kabul (karşılıklı onay), şahitler ve velinin izni (çoğu mezhebe göre) gibi şartların yanı sıra, nikahın gizli kapaklı değil ilan edilmesi (duyurulması) esastır.

Günümüzde resmi nikah, evliliği ilan etmenin, eşlerin ve doğacak çocukların hukuki haklarını devlet güvencesi altına almanın en temel yoludur. Resmi nikah kıyılmadan sadece gizli veya kayıt dışı dini nikah kıyılması, özellikle kadının mağduriyetine kapı araladığı için dinen son derece sakıncalı ve vebali büyüktür. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın da belirttiği üzere, günümüzde resmi nikah kıyılmadan dini nikah kıyılmamalıdır.

Her evlilikte sorunlar yaşanabilir. Kur'an-ı Kerim, eşler arasında şiddetli geçimsizlik (şigak) baş gösterdiğinde, ilk adım olarak içeriden bir hakem heyetine başvurulmasını emreder:

"Eğer karı kocanın aralarının açılmasından korkarsanız, erkeğin ailesinden bir hakem ve kadının ailesinden bir hakem gönderin. Bunlar barıştırmak isterlerse, Allah aralarını bulur..." (Nisa, 35).

Bugün bu hakem rolünü güvenilir aile büyüklerinin yanı sıra, uzman aile danışmanları ve psikologlar da üstlenmektedir. Sorunlar kördüğüm olmadan evlilik terapisine başvurmak, iletişimi onarmak için İslami açıdan da tavsiye edilen rasyonel bir yaklaşımdır. Şiddet, hakaret ve saygısızlık İslam ahlakında kesinlikle yeri olmayan kırmızı çizgilerdir.