İslami Evlilik Rehberi Doğru Eş Seçimi ve Temel Prensipler
Evlilik, İslam dininde sadece iki kişinin hayatını birleştirdiği bir sözleşme değil, aynı zamanda manevi bir bağ ve toplumsal bir temeldir. Allah Teâlâ'nın bir ayeti olarak görülen bu kutsal müessese, neslin devamı, huzur ve sükûnetin kaynağıdır. Ancak modern çağın getirdiği çeşitlilik ve karmaşa içinde, İslam'ın evlilik müessesesine dair temel prensiplerini doğru anlamak ve hayatımıza uygulamak her zamankinden daha önemli hale gelmiştir. Peki, hayat arkadaşımızı seçerken nelere dikkat etmeli, hangi ölçütleri esas almalıyız? Dinimiz, bu konuda bizlere hangi kıymetli rehberliği sunuyor?Irk ve Renk Ayrımı Yoktur İslam'da Esas Olan Takvadırİslam dini, tüm insanlığı tek bir kökten yaratılmış, eşit ve kardeş kabul eder. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) Veda Hutbesi'nde bu gerçeği en veciz şekilde ifade etmiştir. Bu sebeple, dinimizde ırk, dil, renk veya coğrafi köken nedeniyle bir ayrımcılık kesinlikle söz konusu değildir. Bir Müslüman'ın evleneceği kişide aradığı özellikler, bu tür dışsal farklılıkların çok ötesindedir."Ey insanlar! Rabbiniz birdir. Babanız da birdir. Hepiniz Adem'in çocuklarısınız, Adem ise topraktandır. Arap'ın Arap olmayana, Arap olmayanın da Arap'a, kırmızı tenlinin siyah tenliye, siyah tenlinin de kırmızı tenliye üstünlüğü yoktur. Üstünlük ancak takva iledir." (Veda Hutbesi)Bir kimsenin Çingene, Zenci, Alman veya Japon olması bir ırktır. Eğer salih bir Müslüman ise, yani Allah'ın emirlerine uyan, yasaklarından sakınan, güzel ahlak sahibi bir bireyse, onunla evlenmekte hiçbir dini engel bulunmaz. Önemli olan, kalbindeki iman ve hayatındaki İslam'a bağlılıktır. Bir kadın, Müslüman olan Alman ile veya Japon ile evlenebilir. Ancak, o kimsenin salih olması önemlidir. Namaz kılması ve haramlardan sakınması lazımdır.Farklı İnanç ve Mezheplerle Evlilik RehberiEvlilik söz konusu olduğunda, ırk ayrımı olmadığı gibi, inanç ayrımı kesinlikle mevcuttur ve bu konuda İslam'ın çok net hükümleri vardır. Karşımızdaki kişinin dini inancı, evliliğin mahiyetini ve sıhhatini doğrudan etkileyen temel bir faktördür.Müslüman erkeklerin Ehl-i Kitap (Hristiyan veya Yahudi) kadınlarla evlenmeleri, bazı şartlar ve tahrimen mekruhluk (haramlığa yakın mekruh) olsa da caiz görülmüştür. Ancak bu caizlik, kadının kendi dinine göre iffetli olması, çocukların İslami bir ortamda yetişmesine engel olmaması gibi önemli detayları barındırır. Toplumumuzda ve günümüz dünyasında bu tür evliliklerin getirebileceği zorluklar ve kültürel çatışmalar göz ardı edilmemelidir. Ebeveynlerin farklı dinlere mensup olması, çocukların dini eğitimi ve kimlik gelişimi üzerinde ciddi etkilere yol açabilir.Ancak, Müslüman bir kadının Ehl-i Kitap bir erkekle evlenmesi caiz değildir. Bu tür bir evlilik, kadının İslam'dan çıkması sonucunu doğurur. Çünkü İslam, kadının imanını korumasını ve çocuklarının Müslüman bir babanın himayesinde yetişmesini esas alır. Aynı şekilde, Müslüman erkek veya kadınların Budist, Ateist veya benzeri inançsız kişilerle evlenmesi kesinlikle caiz değildir. Böyle bir evlilik gerçekleştiren kişi, İslam dairesinden çıkmış olur. Bu hükümlerin temelinde, aile içinde inanç birliğinin sağlanması, nesillerin iman üzere yetiştirilmesi ve aile huzurunun korunması yatar.Alevi-Sünni gibi mezhep farklılıkları ise ırk veya din farkı gibi değildir. Eğer her iki taraf da İslam'ın temel inanç esaslarına (Amentü'ye) ve Allah'ın birliğine, Peygamberimiz Hz. Muhammed'in son peygamber olduğuna inanıyorsa ve itikadi yönden ciddi sapmalar yoksa evlenmeleri caizdir. Ancak, önemli olan, inancın sağlamlığı ve kişinin amel-i salih sahibi olmasıdır. Eğer bir mezhep, İslam'ın temel prensiplerine aykırı inançlar taşıyorsa veya kişinin fasık davranışlara yönelmesine neden oluyorsa, o zaman evlilik uygun görülmez.Evlilikte Öncelik Salihiyette Olmalı Dindarlık Her Şeyden ÜstündürEvlilik kararı verirken, dış görünüş, zenginlik, soy veya güzellik gibi geçici ve aldatıcı unsurlara aldanmak yerine, asıl ölçünün karşı tarafın dindarlığı ve güzel ahlakı olması gerektiğini İslam bize net bir şekilde bildirir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bu konuda bizlere ışık tutan hadis-i şeriflerle rehberlik etmiştir."Kadın, ya malı için veya güzelliği için, yahut da dindarlığı için alınır. Siz dindar olanını alın! Malı için alan malına kavuşamaz, yalnız güzelliği için alan, güzelliğinden mahrum kalır." (Müslim, Rada 53)"Güzelliği ve malı için bir kadınla evlenen, ikisinden de mahrum kalır. Dini için, saliha olduğu için evlenene, mal ve güzellik de nasip olur." (Taberani)Bu hadisler, dindarlığın sadece bir tercih değil, aynı zamanda dünya ve ahiret saadeti için en sağlam yatırım olduğunu gözler önüne serer. Çevremizde sıkça şahit olduğumuz gibi, sadece güzelliğe veya zenginliğe odaklanan evliliklerin zamanla nasıl büyük hayal kırıklıklarına yol açtığını görmek mümkündür. Oysa dindar bir eş, zor zamanlarda sığınılacak bir liman, sıkıntılarda destekçi, neşede ortak ve her daim Allah'ın rızasını gözeten bir yoldaş demektir.Fasık Bir Kişiyle Evlenmenin Manevi Riskleriİslam, evliliğin temelini takva ve salih amel üzerine kurmayı öğütler. Bu nedenle, açıktan günah işleyen, haramlardan çekinmeyen, ibadetlerini terk eden (fasık) bir kişiyle evlenmekten sakınmak, dinimizin önemli tavsiyelerindendir. Fasık, dinin emirlerini hafife alan, günahlarını gizleme ihtiyacı duymayan kimsedir. Örneğin, namaz kılmayan, tesettüre riayet etmeyen veya büyük günahları işlemekten çekinmeyen bir birey fasık olarak nitelendirilebilir."Kızını fasıkla evlendirenin duası ve ibadetleri kabul olmaz." (Şir’at-ül İslam)"Fasık erkekle evlenmeye razı olan kimsenin, kabrinden kalkarken, alnında, 'Allah'ın rahmetinden ümidini kesmiş' yazısı bulunur." (Şir’at-ül İslam)"Şefaatime kavuşmak isteyen, kızını fasıkla evlendirmesin!" (Şir’at-ül İslam)Bu hadis-i şerifler, fasık bir eş seçmenin sadece dünyevi değil, uhrevi sonuçları da olabileceğini açıkça belirtir. Evliliğin en temel amacı huzur ve sükunet bulmak, nesilleri salih bir şekilde yetiştirmektir. Fasık bir eşle bu hedeflere ulaşmak oldukça güçleşir, hatta imkansız hale gelebilir. Çocuğun ilk ahlaki ve dini eğitimi ailesinden aldığı düşünüldüğünde, anne veya babanın fasık olması, çocuğun dini kimliğinin oluşumunu olumsuz etkileyebilir.Namaz ve Tesettürün Evlilikteki YeriBir kişinin dindarlığının en somut göstergelerinden bazıları namaz ve tesettürdür (kadınlar için). Bir erkek, evleneceği kadında namaz kılması ve tesettüre riayet etmesi gibi özellikler aramalıdır. Aynı şekilde bir kadın da, evleneceği erkeğin namazını kılan, haramlardan sakınan, iffetli bir Müslüman olmasına dikkat etmelidir.Günümüzde maalesef 'Ben Müslümanım' deyip de namaz kılmayan, tesettüre riayet etmeyen kadınlarla; ya da namaz kılmayıp içki, zina, hırsızlık gibi haramlardan sakınmayan erkeklerle karşılaşmak mümkündür. Bu tür kişilerle evlenmek, yukarıda belirtilen hadisler ışığında günah kabul edilir ve manevi sorumluluk getirir. Ben Müslümanım diyen bir kadın, eğer namaz kılmıyorsa, tesettüre riayet etmiyorsa onunla evlenmek günah olur. Ben Müslümanım diyen bir erkek de, namaz kılmıyorsa, içki, zina, hırsızlık gibi haramlardan sakınmıyorsa, onunla da evlenmek günah olur. Evlilik, sadece bedenlerin değil, ruhların ve inançların birleşimidir. Bu birleşimde, temel dini vecibelerin yerine getirilmesi, ortak bir manevi zemin oluşturarak evliliği güçlendirir.Mal ve Güzellik Yanıltıcı Birer Ölçü OlabilirPek çok kişi, evlilik kararı alırken eş adayının maddi imkanlarına veya fiziksel görünüşüne öncelik verir. Oysa İslam, bu tür geçici özelliklerin yanıltıcı olabileceği ve kalıcı bir mutluluk getirmeyebileceği konusunda bizleri uyarır. Güzel bir yüz zamanla solabilir, mal ise gelip geçici olabilir. Bu durumu, evlilik psikolojisi ve sosyolojisi de destekler; çünkü uzun vadeli ilişkilerde derin bağlar, karşılıklı saygı, sevgi ve uyum, fiziksel çekicilikten veya maddi varlıklardan çok daha belirleyicidir. Gary Chapman'ın 'Beş Sevgi Dili' teorisi gibi yaklaşımlar da, evlilikte maddi değerlerin değil, duygusal bağların ve karşılıklı anlayışın ne kadar önemli olduğunu vurgular."Kadın, malı, güzelliği, asâleti ve dindarlığı için nikah edilir. Sen dindar olanı seç ki, maddi ve manevi nimete kavuşasın!" (Buhari, Nikah 15)"Kadını güzelliği için alma, güzelliği onu helake sürükleyebilir. Sırf malı için de alma, malı onu zarara sokabilir. Dindar olanla evlen!" (İbni Mace, Nikah 6)Bu hadisler, evlilikte dindarlığın getireceği bereketin, mal ve güzelliğin getirebileceği geçici hazlardan çok daha üstün olduğunu hatırlatır. Dindar bir eş, hayatın iniş ve çıkışlarında yanınızda duracak, zorluklarda sabrı öğretecek ve Allah'a olan bağlılığınıza teşvik edecektir. Mal ve güzellik ise, dindarlıkla birleştiğinde bir nimet olabilir, ancak tek başına bir amaç haline geldiğinde çoğu zaman hüsranla sonuçlanır.Fakirlik Korkusu Evliliğe Engel Değildir Allah'ın Vaadi VardırEvlenmeyi düşünen pek çok genç, ekonomik kaygılarla bu mübarek adımdan çekinebilir. 'Evlenirsem geçimimi nasıl sağlarım?', 'Fakirlikten nasıl kurtulurum?' gibi sorular zihinlerini meşgul edebilir. Ancak İslam, bu konuda bizlere büyük bir güvence sunar. Allah Teâlâ, evlilikle birlikte rızık kapılarının açılacağını vaat etmiştir."İçinizdeki bekarları ve kölelerinizden, cariyelerinizden iyi olanları evlendirin. Eğer fakir iseler, Allah onları lütfuyla zenginleştirir. Allah'ın lütfu geniştir, O her şeyi bilendir." (Nur Suresi 24:32)Bu ayet-i kerime, evlilik niyetiyle yola çıkanların maddi endişeler taşımaması gerektiğini açıkça belirtir. Önemli olan, eş seçiminde dindarlığı esas almak ve Allah'a tevekkül etmektir. Salih bir kimse ile evlenirken fakirlikten korkmamalı, Allah'ın vaadine güvenmelidir. Toplumumuzda da sıkça gözlemlediğimiz gibi, evlenen birçok çiftin, evlilikleriyle birlikte hayatlarında yeni kapılar açıldığına, rızıklarının bereketlendiğine şahit oluruz. Zira evlilik, helal yoldan kazanma azmini ve sorumluluk bilincini artıran bir adımdır.Kusursuz Eş Arayışı ve Gerçekçi BeklentilerEvlenmek isteyenlerin en büyük hatalarından biri, adeta hayallerindeki 'dört dörtlük' eşi aramaktır. Günümüz dünyasında filmlerin, sosyal medyanın ve genel algının yarattığı bu kusursuzluk beklentisi, pek çok gencin evlilik kapılarını kendi elleriyle kapatmasına neden olmaktadır. Oysa her insan gibi, eş adaylarımız da kusurludur. Dört dörtlük bir talip bulmak elbette çok zor, hatta imkansızdır. Kusursuz eş arayan eşsiz kalır.Evlenmek isteyenler, dinimizin bildirdiği tavsiye, emir ve ahlaka önem vermelidir. Dış görünüşe aldanıp da yanlış karar vermekten sakınmalıdır. Evlilik hayatına başladıktan sonra, geri dönmek zordur ve kötü huylu kimsenin, bundan sonra düzeltilmesi de kolay değildir. Bu nedenle, aradığımız vasıfların önemli olanları karşı tarafta var ise, karar vermek için yeterli sayılabilir. Gereğinden fazla ince eleyip sık dokuyan, kendine bir türlü eş beğenemeyen, kolay kolay evlenemez.Bulunması gereken temel vasıflar (dindarlık, güzel ahlak, sorumluluk bilinci) yoksa, 'onunla evlenmek istiyorum' diye ısrar eden gençlerin, bu yolda şuursuzca hareketlerle ana babalarını üzmeleri çok yanlıştır. Ebeveynler, çocuklarının iyiliğini düşündükleri için bazı uyarılarda bulunabilirler. Ancak ana babalar da, aranan gerekli vasıflar var ise, maddi menfaatler gibi basit sebepler yüzünden gençlerin evlenmesine mani olmamalıdır. Unutmayalım ki, sağlıklı bir evlilik, karşılıklı fedakarlık, anlayış ve kabullenme üzerine inşa edilir. Bir danışanımın da ifade ettiği gibi, 'Mükemmel birini aramayı bıraktığımda, etrafımdaki güzel insanları görmeye başladım.' Bu, evlilik için de geçerli bir düsturdur.Yaş Farkı ve Evliliğin DengesiEvlilikte yaş farkı da sıkça merak edilen konulardan biridir. İslam ahlakında 'Genç kızları, koca kimselere vermemeli. Fesada sebep olur' ifadesi yer alır. Bu ifade, genç kızların kendilerinden çok daha yaşlı, adeta ihtiyar denecek erkeklerle evlendirilmemesi gerektiği anlamına gelir. Örneğin 15-20 yaşındaki genç bir kızın 60-70 yaşındaki bir ihtiyar ile evlendirilmesi, taraflar arasında anlayış, uyum ve fiziksel denge açısından sorunlara yol açabilir ve fitneye sebep olabilir.Ancak, bu durum erkeğin kızdan yaşça büyük olmasının genel olarak mahzurlu olduğu anlamına gelmez, aksine çoğu zaman daha iyi olduğu bile düşünülebilir. Erkeğin olgun ve oturaklı olması, evliliğin sorumluluklarını daha iyi taşımasına yardımcı olabilir. Önemli olan, taraflar arasındaki yaş farkının, kültürel, psikolojik ve bedensel uyumu bozmayacak makul sınırlar içinde kalmasıdır. Eşlerin birbirini anlayabilmesi, ortak hayat tecrübeleri oluşturabilmesi ve birbirlerine yol arkadaşlığı yapabilmesi için belli bir yaş yakınlığı önemlidir. Peygamber Efendimiz'in Hz. Hatice ile olan evliliği de bu konuda bir örnek teşkil eder; Hz. Hatice validemiz Peygamberimizden yaşça büyüktü ve bu evlilik tarihin en mübarek evliliklerinden biri olmuştur. Önemli olan, yaş farkından ziyade, tarafların birbirine olan sevgi, saygı, anlayış ve dini bağlılığıdır.İman Bilgisi ve Evlilikteki Temel AnlayışEvlenecek kişilerin Amentü'nün esaslarını ezbere sayması şart mıdır? Bu soru, iman bilgisinin evlilikteki yerini anlamak açısından önemlidir. Ezbere sayması şart değildir. Amentü'nün esasları, Allahü teâlânın sıfatları ve temel inanç konuları anlatılır. Bunlara inanıyor musun denir. Evet, inanıyorum derse mesele kalmaz.Peki, iman bilgilerini okumamış olan iman etmiş olmuyor mu? Sorunuzun cevabı evet de hayır da olabilir. Lüzumlu iman bilgilerini bilmek farzdır. Bilmeden iman olmaz. İster okuyarak ister duyarak öğrenmek gerekir. Mesela Amentü’de bildirilen altı esasa inanmak şart. Sonra Allah’ı sıfatları ile bilmek de şart. Mesela Allah’ın bir olduğunu bilmek, mekânsız olduğunu, yaratıklara hiç benzemediğini ve diğer sıfatları ile birlikte öğrenmek farzdır. Sırası ile bilmek değil de, sorulunca bilmesi gerekir. Mesela Allah’ın her şeye gücü yeter mi dendiği zaman evet diyebilmelidir. Geçenlerde bir danışanımla konuşurken, eşinin dini bilgisi konusunda tereddütleri olduğunu, ancak temel iman esaslarına kalpten inandığını söyledi. Bu durum, bize Amentü'yü iyi bilmenin, yani temel inanç esaslarını kavramanın önemini gösteriyor.Örneğin, bir Rus kızına Müslümanlığı öğrettik. Teker teker sorduk. Mesela Allah’ın bir olduğuna inanıyor musun? Ölünce ahirete gideceğimize inanıyor musun ve diğer lüzumlu bilgileri sorduk. Evet cevabını alınca kelime-i şehadet getirip Müslüman oldu. Bu da gösterir ki, temel iman esaslarını bilmek ve tasdik etmek esastır, ezberden önce idrak gelir.Gerçekçi Beklentilerle Mutlu Bir Yuva Kurmak İçin ÖnerilerEvlilik, bir ömür boyu sürecek kutsal bir yolculuktur. Bu yolculuğun huzur ve bereketle geçmesi için dini öğretilerin yanı sıra, pratik yaklaşımlar da büyük önem taşır. İşte mutlu bir İslami yuva kurmak için dikkat edilmesi gereken bazı hususlar:Dini Bütünlük ve Ahlak Önceliği: Eş seçiminde dış görünüş, mal, güzellik gibi gelip geçici değerler yerine, dindarlık, güzel ahlak, edep ve haya gibi kalıcı değerlere öncelik verin. Unutmayın ki, gerçek zenginlik ve güzellik, kalbin ve ruhun güzelliğidir.Karşılıklı Anlayış ve İletişim: Evliliğin temelinde karşılıklı anlayış ve açık iletişim yatar. Eşler birbirlerinin düşüncelerine, duygularına ve ihtiyaçlarına saygı göstermeli, sorunları konuşarak çözme yolunu seçmelidir.Sabır ve Hoşgörü: Her evlilikte inişler ve çıkışlar, anlaşmazlıklar olabilir. Önemli olan, bu anlarda sabırlı olmak, hoşgörülü davranmak ve eşinizin kusurlarını örtmeye çalışmaktır.Ailelerin Rızasını Almak: Evlilik kararında ebeveynlerin rızası ve duası çok önemlidir. Onların tecrübelerinden faydalanmak ve hayır dualarını almak, evliliğinize bereket katacaktır. Ancak, ebeveynlerin de çocuklarının salih bir eş seçme hakkına saygı duyması ve gereksiz engellemelerden kaçınması gerekir.Sürekli Öğrenme ve Gelişme: Evlilik, eşlerin birbirini ve kendilerini sürekli keşfettiği bir süreçtir. Dini ve ahlaki bilgilerinizi taze tutmak, evlilik üzerine yazılan güvenilir eserleri okumak, zaman zaman evlilik danışmanlığı almak, ilişkinizi güçlendirecektir.Erkek olsun kadın olsun, evleneceği kişinin, haramlardan kaçan, ibadetlerini yapan, güzel ahlaklı biri olması lazımdır. Sadece boyuna bosuna, kaşına gözüne bakan, ulu sözü dinlemeyen, dünyada ve ahirette uluya kalır. Ölçü şudur: Evlenilecek kişinin iyi insan yani salih Müslüman olmasıdır. Irkı ve rengi önemli değildir. İffet sahibi, dinini kayıran saliha bir kız aramalı, illâ da (Malı çok, güzel bir kız olsun) dememelidir. Mal için, güzellik için, ırk için, renk için iffeti ve salahı [dine olan bağlılığı] elden kaçırmamalıdır.
41.186
